ADAKLAR

Adak yapan kendisine farz veya vâcip olmayan  bir ibadeti, kendi üzerine vâcip bir borç halline getirmiş olur. Adanan şeye de adak denir. Adak, diğer adıyla nezir, şartlarına uygun yapılırsa ibadet olur. Allah rızasını kazanmaya vesile olur. Adayanın niyeti, Allah rızasını kazanmaya odaklı olmalıdır.

 Adağın sahih olmasının şartları:

1- Adak farz veya vâcip cinsinden bir ibadet olmalıdır. Namaz kılmayı adamak, oruç tutmayı adamak, Zekat cinsinden  bir malı fakire vermeyi adamak,  Kurban kesip etini diğer ürünlerini fakirlere vermeyi adamak  gibi.

2-  Adanan şey haddi zatında bize farz veya vâcip olan  zamanı ve keyfiyeti belirli bir ibadet olmamak. Ramazan orucu tutacağını adamak, beş vakit namaz kılacağını adamak, malının zekatını vereceğini adamak, hacca gideceğini adamak sahih/ doğru bir adak şekli değildir.  Bunları yapmak haddi zatında yerine getirmesi gereken bir görevdir.

3- Adanan şey zatında ibadet olup ibadete vesile olmamalıdır. Abdest almak adak yapılamaz çünkü abdest bizzat kendisi ibâdet değildir. Ancak vesiledir. dolayısıyla bunları adamak sahih değildir.

Aynı zamanda geçmiş olan bir şeyi adamak, kendi malından fazla olan bir şeyi adamak, kendi mülkünde olmayan bir şeyi adamak da sahih değildir.

Adağın Hükümleri

Adak ya bir şarta bağlı olmayarak mutlak olur veya bir şeyin olmasına veya olmamasına bağlı olur. Örnek: bir oğlum olursa, “üç gün oruç tutacağım” dese, şarta bağlı bir adak olur.   şartı gerçekleştiğinde adadığı, üç gün orucu tutması gerekir. Hiç bir şarta bağlamadan,  Allah rızası için, “üç gün oruç  tutacağım; yüz rekat namaz kılacağım;” dese, yapmış şartsız mutlak bir adak olur. Şartlı adaklar şart gerçekleşince; şartsız mutlak adaklar ise adamayı müteâkip yerine getirilmesi gereken vâcip bir ibadet olur. Adakta zaman, mekan, nakit, vakit şeylerin belirlenmesine itibar edilmez. Örnek: eğer sağlığıma kavuşursam elimdeki şu yüz lirayı, filan fakire vereceğim diye adadığında,  başka bir yüz lirayı başka bir fakire verebilir.

Allah’ın dışında hiçbir mahluk için adak yapmak asla câiz olmaz. Dolayısıyla Türbelerde medfun kişiler için mum, yağ , ve kurban adamak sahih de değildir, sevap da değildir. Bilakis büyük günahtır; şirktir.

Türbenin civarında oturan fakirlere verilmek üzere gıda, para, eşya adarsa, kurban adarsa  adarsa  bu adak geçerli olur. Burada önemli olan adağın Allah rızasını tahsil için olup, olmadığıdır.

Kurban kesmeyi adayanın kestiği kurban, kurbanlık hayvanda aranan şartları taşıyan bir hayvan olmalıdır. kör, topal, hasta koyun adak olarak kesilemez. bir yaşını doldurmamış keçi veya  iki yaşını doldurmamış olan sığır adak kurbanı olmayacağı gibi, tavuk, horoz, kaz, ördek deve kuşu gibi hayvanlarda adak kurbanı olamaz.

Kurban adayan kestiği hayvanın etinden, sakatat ve deri gibi diğer ürünlerinden kendisi yiyemez, bakmakla yükümlü olduğu kişilere: usûl denilen annesi, babası, büyük annesi ve büyük babaları ile  fürû’ denilen çocuklarına ve çocuklarının çocuklarına yediremez. Yerlerse  bedelini  hak sahibi olan fakirlere ödemesi gerekir. edemez. Adak kurbanının eti ve diğer istifade edilen ürünleri fukarânın hakkıdır zenginlere de  yedirilemez. Yedirilirse bedelini fakirlere ödenmesi lazımdır.

Şarta bağlı adakların, şart yerine gelmeden yapılması sahih  sahih ve geçerli değildir, eğer şart geçekleşmeden adağı yapmışsa, şart gerçekleştikten sonra tekrar yapması gerekir.

Hırsızlık gibi haram olan bir şeyi adarsa, bu adak  geçerli değildir, yaparsa haram işlemiş olur. Farz, vâcip  ve ibâdet  cinsinden olan şeylerin dışındaki adaklar geçersizdir. Adaktan  niyet ve maksat mutlaka Allah rızası olmalıdır.

HE 06.02,2026