İSLAMIN BEŞ ESASI
İslam’ın şartları beştir. Bunlar İslam’ın vazgeçilmezleridir. Bunların vazgeçilemez olduğunu her Müslüman bilmeli ve kabul etmelidir. Kabul edilmeden biri veya bir kaçı terk edilirse inanca dokunduğu için sonuçta iman da islam da kalmaz; kabul ettiği halde bir veya birkaçını çeşitli mazeretlerle hayata geçirmez ve aksatırsa günahkar bir müslüman olur. En kısa zamanda tevbe etmeli eksiklerini tamamlamaya çalışmalıdır. Bu beş şart aynı zamanda islamın rükünleridir. Bu konuda Peygamberimiz Hz. Muhammed (sav) şöyle buyurmuştur:
بُنِيَ الإسْلَامُ علَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أنْ لا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وأنَّ مُحَمَّدًا رَسولُ اللَّهِ، وإقَامِ الصَّلَاةِ، وإيتَاءِ الزَّكَاةِ، والحَجِّ، وصَوْمِ رَمَضَانَ
Anlamı: “İslam beş temel üzerine bina edilmiştir. Bunlar: 1- Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammedin(sav) Allah’ın (ccc) Elçisi olduğuna şahadet etmek. 2- Namazı hakkıyla kılmak. 3- Zekâtı gereğince vermek. 4- Hac ibâdetini edâ etmek. 5- Ramazan orucunu tutmak.”
Hadis-i Şerif sahihdir; râvîsi ashabı kiramdan, Hz. Ömerin oğlu Abdullahtır. Hadisi Buhari no:8 ; Müslim No: 16 olarak sahihlerinde nakletmişlerdir.
Açıklaması: Peygamber (sav) Efendimiz, İslamı sağlam, muhkem bir yapıya benzetmiştir. İslamın beş rüknünü de binanın yükünü taşıyan sağlam temeller, kolonlar, duvarlar ve çatıya benzetmiştir. Kale gibi sağlam bu temeller ve duvarlardır ki, İslam’ı asırlardır sapasağlam yerli yerinde ve ayakta tutuyor. Bu beş temel unsurun dışında kalan islamî özellikler de binanın diğer tamamlayıcı bölümlerine benzetilmiştir.
İslam’ın şartlarından birincisi şahâdet kelimesi dediğimiz cümleyi samimiyetle kabul edip söylemektir. “ Ben şahitlik yaparım ki, Allah’tan başka ilah/tanrı yoktur; ve yine şahâdet ederim ki, Muhammed (sav) Allah’ın kulu Rasûlüdür.” anlamındaki cümlede iki defa şahâdet kelimesi geçtiği için bu isim verilmiştir. Bu cümle Allah’ın(cc) varlığın ve birliğine ve Peygamber(sav) Efendimizin Allah’ın(cc) Rasûlü/ elçisi olduğuna şahitlik yapmak ve tasdik etmek manasını ifade eder.
Ayrıca imanın diğer dört şartını da içinde barındırır. Zira Muhammed Aleyhisselâmın peygamberliğini tasdik eden, O’na indirilen Kur’ânı ve Kur’ânda belirtilen imân esaslarını, ibâdet esaslarını, ahlak kurallarını ve diğer prensipleri kabul ve tasdik etmiş olur. Bunlardan İmânla ilgili olanlar şunlardır:
1-Allah’ın varlığına ve birliğine inanmak.
2- Allah’n melekleri olduğuna, onları nurdan yarattığına inanmak.
3- Allah’ın Kitaplarına ve peygamberlerine kitaplar indirdiğine inanmak.
4-Allah’ın Peygamberlerine ve her millete uyarıcı, yol gösterici elçiler görevlendirdiğine inanmak.
5- Âhiret günü dediğimiz bir devirde Kur’ân’ın olacağını bildirdiği gelişme ve aşamaların gerçekleşeceğine inanmak.
6- Kadere ve kazaya inanmak. Ezeli ve ebedi olan Allah’ın, sonsuz ilmi ile her şeyi bildiğini ve yarattığını; Cenâbı Allahın yarattığı her şeyin kader planı dahilinde gerçekleştiğine inanmak iman esaslerındadır. bu altı şart kur’anda anlatılmaktadır. Ancak altı şartın dışında da inanılması gereken konular vardır. Bu hadisde anlatılan ilk maddenin dışındaki dört madde:
2- Namaz kılmak, 3-Zekât vermek,4- Hac yapmak,5-Ramazan orucu tutmak. Bunlar ibadet esaslarındandır, şu kadar varki, bir yönüyle imana bağlıdırlar. bunlar Allahın kesin emri olarak Kur’anda emredilmiştir ve yerine getirilmesi farzdır. Bunların farz olduğun kabul etmek ve inanmak lazımdır. Farz olduklarını inkar eden imandan çıkmış olur. Kur’an’da kesin delil ile emredilen ve yasaklanan hususlarda aynı hükme tâbîdir.
2- Namaz: Hadiste belirtilen ikinci temel rükün, Namazdır. Namaz beden ile yapılan en önemli ibâdettir. Allah Rasûlü(sav) “Namaz dinin direğidir” buyurmuştur. Kur’an’da altmış âyette namazdan bahsedilir ve “Namazı ikâme edin!” diyerek açıkça ve kesin bir şekilde emir edilmektedir. O sebeple hem farz olduğuna inanmak hem de ta’dil-i erkânına riâyet ederek edâ etmek lazımdır. farz olduğunu inkar veya red etmek –Allah muhafaza- küfre düşürür. Namaz kulun Allah’ın huzuruna kabulüdür; kul bunun önemini kavramalı, huzurun adabına uymalıdır.
3- Zekat vermek, Allah’ın(cc) kesin emridir. Zekât mâlî bir ibadettir. Zekât Kurân-ı Kerimde yirmi yedi âyet de zekât emredilmekte ve teşvik edilmektedir. Zekât da kesin deliller ile emredilmiştir. Farziyetine inanmak ve gereği gibi edâ etmek gerekir, inkar eden –Allah muhafaza-iman etmemiş olur.
4- Hac yapmak; Hac hem beden hem de mal ile yapılan bedenî ve mâlî bir ibadettir. Sağlıklı ve mâlî imkanları bakımından gücü yeten müslümanların, Ka’be-i Muazzamayı ve civarındaki kutsal mekanları usulüne uygu şekilde ziyaret etmesir.Hac da kesin deliller ile emredilmiştir. Kur’an-ı Kerimde dokuz yerde hac’dan bahsedilir. Farz olduğuna inanmak gereklidir. İnkar edilmesi halinde- Allah muhafaza- imandan çıkılmış olur.
5-Ramazan Ayında oruç tutmak farzdır. Çoğul haliyle iki âyette üç defa Kur’an’da zikredilmiştir. Farziyeti kesin delile dayanmaktadır. Farz olduğunun inkarı, -Allah muhafaza -imanı kaybettirir.
HE 27.02.2026
