Farz: sübutu ve delaleti kat’î delil ile Allah’ın(c.c) yapılmasını emrettiği şeylerdir. Sübutu kesin deliller Kuran ayetleridir. Bu ayetlerin işaret ettiği mananın da kesin/ kati olması gerekir. Abdesti anlatan Maide suresinin 6. Ayeti de böyledir
Hanefilere göre abdestin farzları dörttür:
- Yüzü derisinde kuru yer kalmayacak şekilde bir kere yıkamak.
- Kolları dirsekleriyle beraber derisinde kuru yer kalmayacak şekilde bir kere yıkamak,
- Başın dörtte birini ıslak elle bir kere mesh etmek. Mesh her zaman bir kere yapılır. Mesh edilecek kısmın miktarı mezheplere göre değişmekle birlikte özü aynıdır.
- Ayakları kuru topuklarıyla birlikte deride kuru yer kalmayacak şekilde bir kere yıkamak. Yıkanan uzuvlarda suyun deriye ulaşmasını engelleyecek bir şey olmamalıdır. Deriye apışmış sakız, hamur ve benzeri şeyler varsa temizlenmelidir.
Abdestin Sünnetleri:
Allah’ın(cc) kesin emri olmayıp tercihi Elçisi olan Peygamberimize (sav) bıraktığı, Peyganberimizin de (sav) Abdestin farzlarını tamamlayıcı/mükemmelleştirici mahiıyette görüp Allah’ın(cc) rısası dahilinde yaptığı fiillerdir.
Bu sünnetle:
- Abdeste başlarken niyet etmek örnek: ( Niyet ettin Allah rızası için abdest almaya)
- Abdeste başlarken besmeleyi okumak. (Bismillahirrahmânirrahîm)
- Öncelikle bileklere kadar elleri yıkamak. Bunun amacı ellerin temizliğini sağlamak; eğer ellerde necaset ve kirlilik varsa ivedilikle onu gidererek yayılmasını engellemektir.
- Misvak veya fırça kullanarak ağız kokusunu ve ağızdaki yemek kırıntılarını gidermek.
- Misvak yoksa ağzına su alarak temiz parmaklarıyla diş etlerini ovarak ağzını yıkamak.
- Burnuna üç defa su çekerek sümkürüp burnunun içini temizleyip yıkamak.
- Kulaklarını meshetmek.
- Yıkanması emredilen uzuvlarını üçer kere yıkamak. Çift olan organlarını önce sağdakini sonra soldakini yıkamak.
Abdestin Müstehabları:
Müstehab ve mendub her ikiside aynı manada sevilen ve beğenilen demektir. Yapıldığında sevap kazanılan yapılmadığında ise günahı olmayan davranışlardır. Bunlar:
- Abdest alırken suyu bedenine ve elbisesine sıçratmamak
- Şartlar müsaitse kıbleye dönerek abdest almak,
- İhtiyacı yok ise başkasından yardım almadan kendi imkanlarıyla abdest almak.
- Temiz bir yerde abdest almak
- Bir kaptaki sudan abdest alıyorsa ve su sağlıklı ise artan sudan birkaç yudum içmek.
- Abdest alırken Kelime-i Şehadeti söyleyip Îmânını teyit ve tecdit etmek.
- Abdesten sonra zaman ve mekan müsaitse iki rekat nafile namaz kılmak.
Hasan Ersöz, 06.12.2025
