ORUÇ ÇEŞİTLERİ VE FARZ ORUÇLAR
İslam’ın şartları beştir. Bu beş temelden birisi de oruçtur. Hicrî yılın Ramazan ayında oruç tutmak kesin bir hüküm olarak farzdır. Oruç da Namaz gibi bedenî bir ibadettir. Oruç şartlarını taşıyan müslümanlara farz-ı ayındır. Bu ibadeti her müslüman’ın bizzat kendisi eda etmesi gereklidir. İslam dininde oruç, Allah emrettiği için ve sadece Allah’ın rızasını kazanmaya niyetlenerek tanyeri ağarmaya başladığı zamandan akşam güneş batıncaya kadar bir şey yemekten, içmekten ve eşiyle cinsel ilişkide bulunmaktan kendini tutmak, alıkoymaktır. Buna imsak denir. Güneş batınca orucun yasakları kalkar, buna da iftar denir. Artık , yemek, içmek ve esiyle ilişkide bulunmak kendine helal olur.
ORUCUN ÇEŞİTLERİ
Hüküm bakımından oruç, farz, vâcib, sünnet, mendub, müstehab, nâfile ve mekruh kısımlarına ayrılır. Ancak edâ ediliş bakımından oruçlar aynıdır, aralarında fark yoktur. Oruçların hüküm bakımından çeşitleri yeri geldikçe açıklanacaktır.
1-FARZ ORUÇLAR
Müslümanlara farz olan oruç, ramazan ayında tutulan oruçtur. Bu orucun ramazan ayında eda edilmesi gerekir. Ramazan günlerinde özürlü veya özürsüz oruçlarını tutamamış olanlara, ramazan sonrası oruç tutmak yasak olmayan günlerde tutması, kaza etmesi farzdır.
Ramazan orucunun sebebi, ramazan ayına yetişmektir. Ramazan ayının başlangıcı ayı görmekle sabit olunca, o günden itibaren şevval ayının başlangıcına kadar bir ay oruç tutmak farzdır. Ramazan ayı bazan yirmi dokuz, bazan da otuz gün olur.
RAMAZAN ORUCUNUN FARZ OLMASININ ŞARTLARI
Bir kimseye ramazan orucunun farz olması için, o kişinin âkil, bâliğ ve müslüman olması gerekir. Âkıl, aklî melekesi yerinde olan demektir, Akli melekesi yerinde olmayan delilere oruç farz olmaz. Bâliğ, erginlik çağına gelmiş kişilere denir. Genç bir çocuk, erkekse baba olabilecek, kız ise anne olabilecek olgunluğa ulaştığında bâliğ kabul edilir. Bâliğ olmayan çocuklara oruç farz değildir. Âkıl ve bâliğ olan kişiler müslüman iseler onlara oruç farz olur. Müslüman değillerse oruç farz olmaz. Oruç tutarlarsa tututkları oruç mendup olur. Gönüllü olarak yapan sevap kazanır, yapmayan günah işlemiş olmaz. Mendub ve müstehap müterâdif kelimelerdir. Aynı manayı ifade ederler. Birbirlerinin yerine de kullanılabilirler
Misâfir (uzak yola gitmiş olan) veya hasta olanlara da oruç farzdır. Ancak mutlaka ramazanda tutmaları şart değildir. Onlar oruçlarını dilerlerse ramazanda tutarlar, dilerlerse hastalar iyileştikten sonra, yolcular da seferden döndükten sonra gününe gün kaza ederler. Bu konuda muhayyerdirler.
Emzikli olan kadınlar da eğer zayıf düşüp kendilerine veya çocuklarına zarar gelme ihtimali varsa onlar da oruçlarını tutmayıp ramazan sonrasında kaza ederler.
Lohusa olan kadınlar ile ay hali gören kadınların bu halleri devam ederken oruç tutmaları ve namaz kılmaları caiz değildir. Oruç tutarlar ve namaz kılsalar da sahih olamaz. Bunlar o halleri geçtikten sonra, oruçlarını gününe gün kaza ederler. Namazlarını kaza etmezler, namazlarından muâftırlar.
H.E.09.01.2026
